Historia 14 Pułku Strzelców Syberyjskich


Józef Dowbor-Muśnicki. Dowódca 14 Pułku Strzelców Syberyjskich14 Pułk Strzelców Syberyjskich został sformowany 10 kwietnia 1886 r. Święto pułkowe obchodzone jest 6 sierpnia.
10 kwietnia 1886 r. został sformowany Wschodnio-Syberyjski batalion liniowy następnie 10 maja 1900 r. batalion przeformowano w 14 Wschodnio-Syberyjski batalion strzelców który składał się z dwóch batalionów. 10 lutego 1904 r. batalion przeformowano w 14 Wschodnio-Syberyjski Pułk Strzelców w składzie trzech batalionów, 10 maja 1905 r. pułk przeformowano wzmacniając go czwartym batalionem.

Pułk stacjonował w Sreteńsku (miasto to znajduje się w Kraju Zabajkalskim w Rosji), czasowo w osadzie Piesczanka koło Czyty położone w południowej Syberii. Pułk wchodził w skład Irkuckiego Okręgu Wojskowego. W 1900 roku jednostka otrzymała sztandar. 12 czerwca 1906 r. sztandar pułkowy oznaczono jako sztandar Gieorgiewski (Jerzego). Naszyto na niego malinową obwódkę, wykonano złote litery i naszywki. Na górze sztandaru wyhaftowano rok założenia pułku - 1886. Drzewce sztandaru - czarne. Dowódca Pułku - 1 lutego 1913 r. - płk Churamowicz.

W czasie wojny rosyjsko-japońskiej 1904 - 1905 Pułk walczył w obronie Port Arthur (Lüshun miasto portowe w północno-wschodnich Chinach), za co był wyróżniony wstęgami orderu św. Jerzego z napisem Za odparcie ataków na górę Juniłazu i wzgórza 163 w dniach 13, 14 i 15 czerwca i mężną obronę Port-Artura w listopadzie 1904.

Przed rozpoczęciem I wojny światowej pułk 18 sierpnia 1914 r. zmobilizowano do gotowości bojowej. 14 Pułk wchodził w skład 4 Dywizji Strzelców Syberyjskich razem z 13 Pułkiem Strzelców Syberyjskich stacjonującym w Piesczankie, 15 Pułkiem Strzelców Syberyjskich w m. Mandżurni Wschodnio-Chińskiej Kolei Żelaznej oraz 16 Pułkiem Strzelców Syberyjskich stacjonującym w Sreteńsku. Dywizja wchodziła w skład 2 Syberyjskiego Korpusu Armijnego.

W czasie I wojny światowej 2 Korpus walczył w składzie; 10 Armii - od 2 sierpnia 1914, następnie w składzie 12 Armii - od 7 lutego 1915, 3 Armii od 21 lipca do 12 sierpnia 1915, 12 Armii od 12 sierpnia 1915 do 13 lutego 1916, 2 Armii od 14 lutego 1916, 5 Armii od 23 marca do 3 kwietnia 1916, 1 Armii od 21 maja do 1 lipca 1916 oraz ponownie 12 Armii od 1 lipca 1916 - grudnia 1917.
Pułk walczył w bitwie przasnyskiej. Brał udział w natarciu na Stary Podoś nad rzeką Orzyc pod dowództwem gen. majora Józefa Dowbor-Muśnickiego który został ranny w czasie forsowania Orzyca i wyjechał na leczenie do Moskwy . Za ten wyczyn Dowbor został odznaczony przez Anglików Orderem łaźni.

Krótka relacja ze wspomnień Józefa Dowbor-Muśnickiego:

W lutym 1915r. pułk mój, wchodzący w skład 2 syberyjskiego korpusu, przerzucono na północ od Warszawy, do ataku pod Przasnyszem. Tam, przy forsowaniu rzeki Orzyc, pod wsią Podosie, trafiłem pod ogień karabinów maszynowych i dostałem pięć kul w lewą nogę, naszczęście tylko w mięśnie. Rannego wydostano mnie z pola bitwy i odwieziono do Ostrołęki, skąd dalej pociągiem sanitarnym do Moskwy. Atak jednak się udał: pułk wziął dwie baterie i ośmiuset jeńców.
Kiedy w pociągu sanitarnym rozebrałem się i położyłem na sprężynowym tapczanie, doznałem błogiego uczucia. Od początku wojny spałem zaledwie po parę godzin na dobę, przeważnie na ziemi. Z ran bardzo prędko się wylizałem. Po powrocie na teatr wojny znalazłem swój pułk na pozycji na południe od Przasnysza.


Wspomnienia - Józef Dowbor-Muśnicki

Po klęsce wojsk rosyjskich w Galicji, 14 Pułk Strzelców Syberyjskich przerzucony został do Chełmna, wycofując się w walce przez Kłodawę do Brześcia. Z twierdzy brzeskiej pułk skierowany został nad rzekę Dźwinę.



Szlak bojowy Pułku: Bolimów - Przasnysz - Sławatycze - Brześć - Baranowicze - okolice Dźwiny


14 pss 1917















Na zdjęciu żołnierze 14 Pułku Strzelców Syberyjskich w 1917 roku.


Taśma 14PSS

Na zdjęciu taśma jaką otrzymał 19 lutego 1903 roku, wtedy jeszcze 14 Wschodnio-Syberyjski batalion strzelców za zasługi podczas powstania bokserów w Chinach 1900 roku. Powstanie skierowane było przeciwko cudzoziemcom i dynastii Qing zorganizowane przez tajne stowarzyszenie Yihequan tzw. bokserzy, stąd nazwa. W powstaniu brał udział Polak Sylwester Stankiewicz (późniejszy dowódca II Korpusu Polskiego w Rosji) jako porucznik 12 Północnosyberyjskiego Pułku Strzelców. Od 1 lipca do 8 listopada 1914 dowodził 14 Pułkiem Strzelców generała feldmarszałka Gurko.

Mogiła 14 PSS






















Na zdjęciu wspólna mogiła żołnierzy 14 PSS, znajdująca się w Lüshun w północno-wschodnich Chinach



W pułku służył niejaki Władysław Brysk któremu wydano przez 14 Pułk Strzelców
Syberyjskich zaświadczenie w 1912 roku wystawione we wsi Piesczanka. Zaświadczenie zawiera informację o tym, że żołnierz Władysław
Brysk pozostaje w służbie Jego Imperatorskiej Mości i pełni ją we właściwy sposób. Brysk zginął prawdopodobnie pod Bolimowem.


Józef Dowbor-Muśnicki Bohater Narodowy-ur. 25 października 1867 w Garbowie koło Sandomierza, zm. 26 października 1937 w Batorowie koło Poznania

Generał-lejtnant Armii Imperium Rosyjskiego i generał broni Wojska Polskiego, głównodowodzący Siłami Zbrojnymi Polskimi w byłym zaborze pruskim. W dniu 6 stycznia 1919 z rozkazu Naczelnej Rady Ludowej wyznaczony do dowodzenia Powstaniem Wielkopolskim.

Podwładnym gen. Muśnickiego w był Wacław Teodor Iwaszkiewicz-Rudoszański, (ur. 26 sierpnia 1871 w Omsku, zm. 25 listopada 1922 w Warszawie) – polski dowódca wojskowy, generał major Armii Imperium Rosyjskiego, generał dywizji Wojska Polskiego. Awansowany do stopnia generała-majora i nagrodzony złotą szablą za bohaterską postawę w bitwie pod Łodzią 1914 dowodząc 54 pułkiem strzelców syberyjskich.

Opr. Mariusz Maciaszczyk

Źródła
K. A. Zalesskij, I mirowaja wojna. Prawitieli i wojennaczalniki, wyd. WECZE Moskwa 2000.
http://www.poznan.pl/powstanie/hi_dowodcy/musnicki.html
http://www.miedzyrzecz.biz/archiwum/2006/swieto_brygady/dowbor/dowbor.htm
Wikipedia Wolna Encyklopedia